Yeni nesil yazarkasa (ÖKC) ve POS yazılımı birlikte nasıl çalışır?

Market, bakkal ya da büfede tezgâhın üzerinde çoğu zaman iki ayrı sistem çalışır: ürünleri okuttuğunuz kasa programı ve fişi basan yazarkasa. İkisi de satışı kaydediyor gibi görünse de görevleri farklıdır. Bu yazıda yeni nesil ödeme kaydedici cihazın ne olduğunu, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) koyduğu temel kuralları, fiş ile e-Arşiv fatura ve diğer e-belgeler arasındaki farkı ve bir POS yazılımının bu cihazla nasıl çalıştığını Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki tebliğlere dayanarak anlatıyoruz. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi işletmeniz için mali müşavirinize danışın.

Yazarkasa, ÖKC ve yeni nesil ÖKC aynı şey mi?

Günlük dilde yazarkasa dediğimiz cihazın resmî adı ödeme kaydedici cihazdır, kısaca ÖKC. Dayanağı 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında Kanun'dur. Tebliğlere göre perakende mal satışı yapan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, fatura vermek zorunda olmadıkları satışları ÖKC ile belgelendirir.

Yeni nesil ÖKC (YN ÖKC) ise tebliğlerde, ÖKC Terminal Servis Merkezi (TSM) aracılığıyla sürekli çevrimiçi çalışabilen, IP tabanlı ve ürettiği fiş ile mali raporları güvenli biçimde iletebilen cihaz olarak tanımlanır. TSM, cihaz bilgilerini takip eden, fiş ve rapor verilerini toplayıp GİB sistemlerine aktaran, Bakanlıkça yetkilendirilmiş merkezdir. Kısacası yeni nesil cihaz yalnız kendi hafızasına yazmaz; kayıtları yetkili bir merkez üzerinden idareye ulaşır.

30 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 557 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, eski nesil cihazların mali hafızası dolmasa bile yeni nesille değiştirilmesini zorunlu tuttu ve bunun için 1 Temmuz 2024 tarihini belirledi. Aynı tebliğ, bu süreleri uzatma yetkisini Bakanlığa veriyor. İşletmenize özel bir durum varsa mali müşavirinizle kontrol edin.

GİB'in yeni nesil ÖKC için koyduğu temel kurallar

Yeni nesil ÖKC'ler iki ana gruba ayrılır. EFT-POS özellikli cihazlar kart okuyucuyu kendi gövdesinde taşır. Basit ya da bilgisayar bağlantılı cihazlarda kart okuyucu yoktur; bankanın EFT-POS cihazı bunlara dışarıdan bağlanır. Bu ayrım, hem kartlı ödemenin nasıl alınacağını hem de kasa programıyla nasıl bağlantı kurulacağını belirler.

• Kartla ödeme kabulü: 557 Sıra No.lu tebliğe göre YN ÖKC kullanan mükellefler en az bir banka, kuruluş ya da ödeme hizmeti sağlayıcısıyla üye iş yeri anlaşması yaparak her cihaz üzerinden banka kartıyla ödeme talebini kabul etmek zorundadır.
• Pasife alınma: Bu yükümlülüğü tebliğdeki sürelerde yerine getirmeyen cihazlar, sürenin bitiminden sonraki 15 gün içinde kullanıma kapatılarak pasif duruma alınır; eksik giderilince yeniden açılır. Üye iş yeri anlaşması sona erip 15 gün içinde yenisi yapılmazsa da aynı sonuç doğar.
• Z raporu bildirimi: 25 Eylül 2024'te yayımlanan 566 Sıra No.lu tebliğle yapılan değişiklikten sonra, yeni nesil cihazlardan alınan günlük kapanış (Z) raporlarının mali bilgileri ÖKC TSM üzerinden GİB'e bildirilir.
• Harici yazılım: Aynı değişiklikle, satışta kullanılan harici yazılım ve donanımın YN ÖKC ile entegre ve bağlantılı çalışması için yetkili servislerin yanında bu yazılım ve donanım firmalarına da başvurulabileceği belirtildi.

Kasa programının ekranda gösterdiği ya da yazdırdığı satış özeti ÖKC fişinin yerini tutmaz. Mali belge; ÖKC fişi, fatura ya da mevzuatın izin verdiği bir e-belge olarak düzenlenir.

ÖKC fişi, e-Arşiv fatura ve e-belge: hangisi ne zaman?

Perakende satışta belge seçimi büyük ölçüde tutara ve alıcının isteğine bağlıdır. Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesindeki fatura düzenleme sınırı, 588 Sıra No.lu tebliğle 2026 yılı için 12.000 TL olarak belirlendi. Uzman yorumlarına göre tüccarlar bu tutarı aşan ya da alıcının talep ettiği satışlarda fatura (e-Arşiv fatura veya e-fatura) düzenlemek zorundadır; fatura zorunlu olmayan satışlarda ise YN ÖKC fişi düzenleyebilir.

e-Arşiv fatura ve e-fatura, GİB'in belirlediği biçimde elektronik ortamda oluşturulan faturalardır. ÖKC fişi ise cihazın mali hafızasına yazılan ve TSM üzerinden bildirilen perakende satış belgesidir. Mevzuatta, faturası ayrıca düzenlenen satışların tahsilatı için ÖKC'den bilgi fişi alınmasından da söz edilir. Hangi satışta hangi belgenin kesileceğini işletmenizin durumuna göre mali müşavirinizle netleştirin.

593 Sıra No.lu tebliğ ne getirdi?

8 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 593 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, yeni nesil ÖKC'lerden elektronik belge düzenlenmesinin usul ve esaslarını belirledi. Uzman yorumlarına göre bu düzenleme, perakende satış fişi dışında e-Arşiv fatura ve e-fatura gibi belgelerin de cihazdan düzenlenebilmesinin önünü açıyor. Tebliğin öne çıkan noktaları şunlar:

• Hangi e-belgelerin cihazdan düzenlenebileceği ynokc.gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr adreslerindeki kılavuzlarda belirtilecek.
• Bu hizmeti vermek isteyen ÖKC üreticileri GİB'e başvurmak ve teknik yeterliliği sağlamak zorunda.
• Cihazın mali sertifikasıyla imzalanan e-belgeler, iş sahibinin imzası yerine geçiyor.
• Teknik incelemeyi GİB ile TÜBİTAK yapacak; izin verilen cihaz marka ve modelleri aynı adreslerde ilan edilecek.

Tebliğ yürürlükte olsa da her cihazın bu özelliği hemen sunması beklenmemeli. Kendi cihazınızın e-belge düzenleyip düzenleyemeyeceğini üreticinizden ve GİB duyurularından takip edin.

POS yazılımı ne yapar, cihaz ne yapar?

İş bölümünü net görmek kafa karışıklığını azaltır. Kabaca söylemek gerekirse yazılım dükkânın hafızası, cihaz ise vergi idaresine karşı kayıt noktasıdır. Kasa programının işleri şunlardır:

• Ürün kartı, barkod, fiyat ve KDV oranı tanımları
• Satış ekranı, sepet, indirim ve kampanya hesabı
• Stok düşümü, sayım, fire ve mal kabul
• Veresiye ve müşteri carisi, kasa açılış ve kapanışı, yönetim raporları

Yeni nesil ÖKC'nin işleri ise şunlardır:

• Mali fişin düzenlenmesi ve kaydın cihazda tutulması
• Günlük Z raporu ve bu raporun mali bilgilerinin TSM üzerinden bildirilmesi
• EFT-POS özellikliyse ya da harici POS bağlıysa kartla tahsilat
• Kılavuzlarda izin verildiği ölçüde e-belge düzenlenmesi

Entegrasyon ne demek, neden önemli?

Entegrasyon olmayan bir dükkânda kasiyer aynı satışı iki kez girer: önce programa barkodla, sonra yazarkasaya tutarı elle. Bu hem zaman alır hem de iki kayıt arasında fark doğurabilir. Gün sonunda programın ciro raporu ile Z raporu tutmadığında farkın nereden geldiğini bulmak zorlaşır.

Entegre yapıda program sepeti ve ödeme tipini kablo ya da ağ üzerinden cihaza gönderir. Cihaz fişi düzenler, kartlı ödemeyse tahsilatı yapar ve sonucu programa geri bildirir. Böylece tutar bir kez girilir ve iki kayıt aynı satıştan doğar. Bu bağlantının teknik esasları GİB'in ynokc.gib.gov.tr adresinde yayımladığı kılavuzlar ve cihaz üreticisinin sunduğu bağlantı yöntemiyle belirlenir.

CheckReyon'da yazarkasa (ÖKC) entegrasyonu üzerinde çalışılıyor; entegrasyon tamamlanana kadar mali belgeyi ÖKC'nizden ayrıca düzenlemeye devam etmeniz gerekir.

Dükkân sahibi için uygulanabilir adımlar

1. Cihazınızın türünü öğrenin: EFT-POS özellikli mi, yoksa harici POS bağlanan basit ya da bilgisayar bağlantılı model mi?
2. Üye iş yeri anlaşmanızın her cihaz için etkin olduğunu kontrol edin; anlaşma sona ererse cihazın pasife alınabileceğini unutmayın.
3. Gün sonunda programın kasa raporu ile ÖKC'nin Z raporunu yan yana koyun; fark varsa aynı gün nedenini arayın.
4. 12.000 TL'yi aşan satışlarda ve alıcı istediğinde fatura düzenlenmesi gerektiğini kasada çalışan herkese anlatın.
5. Kullandığınız ya da düşündüğünüz kasa programına hangi ÖKC marka ve modelleriyle bağlantılı çalıştığını sorun.
6. 593 Sıra No.lu tebliğ kapsamındaki e-belge özelliği için ÖKC üreticinizin duyurularını ve ynokc.gib.gov.tr adresini takip edin.
7. Belge düzeni ve süreler konusundaki kararları tek başınıza vermeyin; mali müşavirinize danışın.

Kaynaklar

Aşağıdaki bağlantılar yazıdaki rakam ve iddiaların dayandığı kaynaklardır; yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir; karar vermeden önce güncel hâlini kaynağından ya da mali müşavirinizden kontrol edin.

1. GİB YN ÖKC: 557 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (Resmî Gazete 30.12.2023)
2. Andersen Sirküler 2026/27: 593 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve tam metni
3. Andersen Sirküler 2024/43: 566 Sıra No.lu tebliğ ve 483 Sıra No.lu tebliğin güncel hali
4. KPMG: VUK'a göre 2026 yılı cezaları ve parasal büyüklükler (588 Sıra No.lu tebliğ)
5. Alomaliye: Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 593) metni
6. GİB Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz duyuru ve kılavuz sayfası