- Terazi barkodu EAN-13 biçimindedir; ürün kodunun yanında ağırlık ya da tutar taşır.
- GS1, 02 ve 20–29 ön eklerini ulusal ve mağaza içi kullanıma ayırır; bu numaralar dünya genelinde tek değildir.
- GS1 Türkiye ağırlıklı ürünler için 28 ön ekini kullanır: 5 hane ürün numarası, 5 hane gram, 1 kontrol hanesi.
- Kontrol hanesi yanlış okunan etiketi yakalar; tutmayan barkod kasada reddedilmelidir.
- Terazideki ürün kodu (PLU) ve hane düzeni kasa programındaki ayarla birebir aynı olmalıdır.
Şarküteri tezgâhında peynir tartılır, terazi bir etiket basar, kasada okutulur ve ekranda gramaj ile tutar görünür. Bu etiketteki barkod, rafta duran paketli ürünlerin barkodundan farklı çalışır. Bu yazıda terazi barkodunun ne olduğunu, rakamların ne anlama geldiğini ve kasanın onu nasıl çözdüğünü anlatıyoruz. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla GS1 ve GS1 Türkiye belgelerine dayanır.
Terazi barkodu nedir?
Paketli bir ürünün barkodu ürünü tanımlar; içinde fiyat ya da ağırlık bilgisi yoktur. Tartılarak satılan ürünlerde ise her paketin ağırlığı farklıdır. Bu ürünlere değişken ağırlıklı ya da değişken ölçülü ürün denir. GS1 Türkiye, perakende satış noktasında ağırlığı önceden belirlenemeyen ve fiyatı ağırlığa göre belirlenen ürünleri bu kapsamda sayar.
Bu tür ürünlerde barkodun içine ürün kodunun yanında ağırlık ya da tutar da yazılır. Terazi her tartımda o pakete özel yeni bir barkod üretir ve etiketi basar. Kasa programı bu numarayı parçalara ayırarak hangi üründen kaç gram ya da kaç liralık satıldığını anlar.
Kısaca: normal barkod "hangi ürün" sorusunu cevaplar. Terazi barkodu "hangi ürün ve ne kadar" sorusunu birlikte cevaplar.
20–29 ön ekleri ne anlama gelir?
Market ürünlerindeki barkodlar genellikle EAN-13 simgesiyle basılır ve 13 hanelidir. İlk haneler ön ektir. GS1, 02 ile 20–29 arasındaki ön ekleri ulusal, sektörel ya da işletme içi çözümler için ayırır. GS1'in özet belgesine göre bu ön eklerle oluşturulan 13 haneli numaralar GTIN değildir ve dünya genelinde tek değildir. Bunlara kısıtlı dolaşım numarası (RCN) denir.
Her ülkenin GS1 kuruluşu bu ön eklerin o ülkede nasıl kullanılacağını kendisi belirler. GS1'in Mart 2026 tarihli özet belgesinde Türkiye için şu tablo yer alır:
- 02 ve 20'den 26'ya kadar olan ön ekler: mağaza içi kullanım.
- 27 ve 29: ayrılmış (rezerve).
- 28: ağırlık; ön ekten sonra GS1 Türkiye'nin verdiği ürün numarası, ardından ağırlık haneleri gelir.
Yani aynı numara başka bir ülkede başka bir anlama gelebilir. GS1 İsveç de kendi değişken ağırlık numaralarının yalnız İsveç'te kullanılabildiğini belirtir. Yurt dışından tartılı ürün getiriyor ya da yurt dışına satıyorsanız ilgili ülkenin GS1 kuruluşuna danışmanız gerekir.
GS1 Türkiye'nin 28'li ağırlık barkodu
GS1 Türkiye, ağırlıklı ürünler için Türkiye sınırları içinde 28 ön ekini kullanır. Numaranın yapısı şöyledir:
- 1. ve 2. haneler: 28 ön eki.
- 3. ile 7. haneler: GS1 Türkiye'nin verdiği 5 haneli ürün numarası.
- 8. ile 12. haneler: ürünün gram cinsinden ağırlığı. 500 gramlık bir ürün için 00500 yazılır.
- 13. hane: kontrol hanesi.
GS1 Türkiye'ye göre bu ürün numarası, üye firmaya bedeli karşılığında ve her ürün çeşidi için ayrı verilir; numara Türkiye içinde tektir. Bu çözüm daha çok tartılı ürünü paketleyip farklı satış noktalarına dağıtan üretici ve tedarikçileri ilgilendirir. GS1 Türkiye ayrıca 28 ön ekinin rezerve olduğunu ve başka hiçbir mağaza içi uygulamada kullanılamayacağını not eder.
Pratik sonucu şudur: kendi tezgâhınızdaki terazi için ön ek seçerken 28 yerine mağaza içi kullanıma ayrılmış ön eklerden birini seçmek, GS1 Türkiye numarası taşıyan tedarikçi ürünleriyle karışıklığı önler. Terazinizi kuran firma ile bu konuyu konuşmanızda yarar var.
Ağırlık mı, fiyat mı? İki temel düzen
Mağaza içi barkodlarda alanların düzeni ülkeye, teraziye ve işletmeye göre değişir. GS1 Türkiye de değişken ağırlıklı ürünlere numara verilmesinde dünya genelinde geçerli tek bir standart olmadığını belirtir. Yine de iki temel düzen öne çıkar.
Ağırlık gömülü barkod
Barkodda ürün kodu ve ağırlık bulunur. Kasa, ürünün kilogram fiyatını kendi kaydından alır ve tutarı kendisi hesaplar. Örnek: 2801234012504. Burada 28 ön ek, 01234 ürün kodu, 01250 ağırlıktır; yani 1.250 gram, 1,250 kg. Sondaki 4 kontrol hanesidir. Kilogramı 400 TL olan bir üründe tutar 500 TL çıkar.
Fiyat gömülü barkod
Barkodda ürün kodu ve tutar bulunur. Tutarı terazi hesaplar, kasa bu tutarı doğrudan kullanır. GS1'in özet belgesi, perakendecilerin çoğunun fiyatı barkoda yazan çözümü benimsediğini ve her ülkenin para birimi farklı olduğu için bu çözümlerin ulusal kaldığını belirtir. Örnek bir mağaza içi düzen: 2100045019956. Burada 21 ön ek, 00045 ürün kodu, 01995 tutardır; yani 19,95 TL. Sondaki 6 kontrol hanesidir. Kilogramı 79,80 TL olan bir üründe bu tutar 0,250 kg'a karşılık gelir.
Bazı ülkelerde fiyat alanının önüne ayrıca bir fiyat doğrulama hanesi eklenir; GS1 belgesinde ABD düzeni buna örnektir. Kendi teraziniz hangi düzende etiket basıyor, bunu terazinin ayar menüsünden ya da kurulum firmasından öğrenebilirsiniz.
Örneklerdeki ürün kodları ve fiyatlar yalnız anlatım içindir. Sizin terazinizdeki düzen farklı olabilir; kasa programını terazinin bastığı düzene göre ayarlamanız gerekir.
Kontrol hanesi nasıl hesaplanır?
Son hane, okuma ya da baskı hatasını yakalamak için vardır. GS1'in tarif ettiği yöntem 13 haneli numaralar için şöyledir:
- Kontrol hanesi hariç ilk 12 haneyi soldan sağa sıralayın.
- Soldan tek sıradaki haneleri 1 ile, çift sıradakileri 3 ile çarpın.
- Çıkan sonuçları toplayın.
- Toplamı, kendisine eşit ya da kendisinden büyük ilk 10'un katından çıkarın. Kalan sayı kontrol hanesidir.
Örnek: 280123401250 için çarpımların toplamı 56'dır. 60'tan 56 çıkınca 4 kalır, barkod 2801234012504 olur. Etiket yırtılmış, kirlenmiş ya da yanlış okunmuşsa kontrol hanesi tutmaz ve kasa barkodu reddetmelidir. Bu, yanlış gramajla satış yapılmasını önleyen ilk korumadır.
Kasa terazi barkodunu nasıl okur?
Barkod okuyucu etiketi bir rakam dizisi olarak kasa programına gönderir. Programın bundan sonraki işi genellikle şu sırayı izler:
- Önce numarayı kayıtlı ürün barkodları arasında arar. Eşleşme varsa normal ürün gibi satar.
- Eşleşme yoksa ilk iki haneye bakar. Bu tanımlı bir terazi ön ekiyse kontrol hanesini doğrular.
- Ürün kodunu ayırır ve ürün kartındaki terazi ürün koduyla (PLU) eşleştirir.
- Ağırlık barkodunda miktarı doğrudan alır. Fiyat barkodunda tutarı alır, birim fiyata bölerek miktarı bulur.
- Satırı sepete ekler; satış tamamlanınca stok kilogram olarak düşer.
PLU, terazide ürüne verilen kısa koddur. Terazideki PLU ile kasa programındaki ürün kodu aynı olmalıdır; değilse kasa "ürün bulunamadı" uyarısı verir. CheckReyon'da ön ek, ürün kodu ve değer hane sayıları ile ağırlık ya da fiyat tipi ayarlardan tanımlanır; kontrol hanesi tutmayan etiket reddedilir.
Sık yapılan hatalar ve uygulanabilir adımlar
Sorunların çoğu, terazi ile kasa programı arasındaki ayar farkından çıkar. Kurulumda ve fiyat değişikliğinde şu adımları izleyin:
- Terazinin bastığı bir etiketi alın ve hanelerini kâğıda tek tek yazın: ön ek, ürün kodu, değer, kontrol hanesi.
- Ürün kodunun 5 mi 6 hane mi olduğunu, değerin gram mı kuruş mu olduğunu terazinin ayarından teyit edin.
- Kasa programındaki terazi kuralını aynı düzene göre girin; ön eki ve hane sayılarını birebir eşleyin.
- Terazideki PLU listesini kasa programındaki ürün kodlarıyla karşılaştırın; kilogramla satılan her ürüne bir kod verin.
- Fiyat gömülü düzen kullanıyorsanız fiyat değişikliğini terazide ve kasada aynı gün yapın; aksi hâlde etiket tutarı ile raf fiyatı ayrışır.
- Kendi tezgâh etiketleriniz için 28 ön ekini seçmeyin; GS1 Türkiye bu ön eki ağırlıklı ürün numaralarına ayırmıştır.
- Birkaç farklı gramajla deneme satışı yapın ve kasadaki tutarı terazi ekranıyla karşılaştırın.
Kaynaklar
Aşağıdaki bağlantılar yazıdaki rakam ve iddiaların dayandığı kaynaklardır; yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir; karar vermeden önce güncel hâlini kaynağından ya da mali müşavirinizden kontrol edin.
