Market yazılımı seçerken sorulması gereken 12 soru

Market, bakkal ya da büfe için satış programı seçmek, birkaç yıl boyunca her gün kullanacağınız bir aracı seçmek demektir. Tanıtım sayfaları birbirine benzer; asıl fark, kendi dükkânınızın gerçek bir gününde ortaya çıkar. Bu yazıda bir satış temsilcisine ya da deneme sürümüne sorabileceğiniz 12 soruyu, nedenleriyle birlikte topladık. Mevzuatla ilgili bilgiler Ekim 2026 itibarıyla resmî kaynaklara dayanır; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.

Seçime başlamadan önce ihtiyacınızı yazın

Soru listesine geçmeden önce bir kâğıda dükkânınızın temel bilgilerini yazın: kaç kasa var, günün en yoğun saati ne zaman, tartılı ürün satıyor musunuz, veresiye veriyor musunuz, kaç çalışanınız var, muhasebenizi kim tutuyor. Bu liste, demoda gösterilen özelliklerin sizin işinize yarayıp yaramadığını ayırt etmenizi sağlar. Bir programın çok özelliği olması, sizin ihtiyacınızı karşıladığı anlamına gelmez. Bazen az ama sağlam çalışan bir ekran, kalabalık bir menüden daha çok iş görür.

Kasa başında: hız, barkod ve terazi

1. Yoğun saatte kasa ne kadar hızlı?

Kasa ekranındaki her fazladan dokunuş, kuyrukta bekleyen müşteriye yansır. Deneme sırasında kendi ürünlerinizden kalabalık bir sepet hazırlayın ve satışı baştan sona yapın. Barkod okutulduğunda ürün anında sepete düşüyor mu, adet değiştirmek kaç adım sürüyor, nakit ve kart ödemesi tek dokunuşla alınabiliyor mu, bakın. Ekranın kasiyerin dilinde ve sade olması da hız kadar önemlidir; yeni bir çalışanın kısa sürede öğrenebileceği bir düzen arayın.

2. Barkodsuz ve tartılı ürünleri nasıl satıyorum?

Ekmek, simit, açık ürünler ya da manav reyonu gibi barkodu olmayan mallar hemen her markette vardır. Programın bu ürünler için hızlı tuş ya da kolay arama sunup sunmadığını sorun. Tartılı satış yapıyorsanız, etiketli terazinin bastığı barkodu okuyup ağırlığı ve fiyatı kendiliğinden hesaplayıp hesaplamadığını deneyin. Terazinizin marka ve modelini önceden not edin; uyumluluğu bu bilgiyle sormak daha sağlıklı sonuç verir.

3. İnternet kesilince ne oluyor?

Bulut tabanlı programlarda bu soru kritik önemdedir. Bağlantı gittiğinde hangi işlemlerin sürdüğünü tek tek sorun: barkod okutma, sepet, kampanya hesabı, ödeme alma ve fiş. Bazı sistemler bağlantı yokken belirli adımları kilitler, bazıları kaydı cihazda tutup sonra eşitler. Bağlantı geri geldiğinde verilerin nasıl birleştirildiğini ve bir çakışma olursa ne yapıldığını da öğrenin. Deneme sırasında modemi kısa süreliğine kapatıp sonucu görmek, en net cevabı verir.

Arka ofis: stok, veresiye, yetki ve raporlar

4. Stok her satışta kendiliğinden düşüyor mu?

Stok; satış, iade ve mal kabulle birlikte hareket etmelidir. Alış faturasını programa nasıl girdiğinizi sorun: elle mi yazıyorsunuz, yoksa e-Fatura dosyasından okunabiliyor mu? Sayım yaptığınızda farkların nasıl onaylandığını, fire kaydının neden seçilerek tutulup tutulmadığını ve kritik seviyeye düşen ürünler için uyarı verilip verilmediğini kontrol edin. Stok ekranı güvenilir değilse sipariş de, kâr hesabı da tahmine döner.

5. Veresiye nasıl tutuluyor?

Mahalle marketinde veresiye çoğu zaman defterle yürür. Program bunu müşteri cari hesabına dönüştürebilmeli: her müşteri için borç limiti, limit aşıldığında kimin onay verebileceği, müşteriye verilecek hesap ekstresi ve borcun kaç gündür beklediğini gösteren bir döküm. Müşterinin adı ve telefonu kişisel veridir; bu verinin programda nasıl korunduğunu da mutlaka sorun.

6. Kasiyer neyi yapabilir, neyi yapamaz?

İndirim, iade, satış iptali ve fiyat değişikliği yetkisi herkese açık olmamalıdır. Her çalışanın kendi kullanıcısı ya da PIN kodu var mı, hassas işlemlerde yönetici onayı istenebiliyor mu, kimin hangi işlemi ne zaman yaptığı kayda geçiyor mu, sorun. Bu kayıt, kasa açığı çıktığında tartışmayı değil, tespiti mümkün kılar ve dürüst çalışanı da korur.

7. Hangi raporları, nereden görüyorum?

Gün sonunda ciro, kâr, en çok satan ürünler, ödeme türleri, iadeler ve kasa raporu en çok bakılan bilgilerdir. Bu raporları dükkânda değilken de görüp göremeyeceğinizi, tarih aralığı seçip seçemeyeceğinizi ve Excel’e aktarıp aktaramayacağınızı sorun. Raporun var olması yetmez; okunur olması ve hızlı açılması gerekir.

Mevzuat tarafı: e-belge ve yazarkasa

8. e-Fatura ve e-Arşiv ile nasıl çalışıyor?

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ne göre brüt satış hasılatı 2022 veya sonraki bir hesap döneminde 3 milyon TL ve üzeri olan mükellefler e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır. Tebliğin güncel metnine göre e-Arşiv’e dahil olmayan mükelleflerin düzenlediği faturalar da, tebliğdeki istisnalar dışında, 1 Ocak 2026’dan itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenlenmelidir; basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için bu tarih 1 Ocak 2027’dir.

Programa sorulacak soru şudur: Tedarikçiden gelen e-Faturayı okuyup stoğa aktarabiliyor mu ve sizin düzenlemeniz gereken faturalar için bir entegratörle çalışıyor mu? Bunlar iki ayrı iştir; birini yapan program ötekini yapmayabilir.

9. Yazarkasa (ÖKC) ve kart POS’la nasıl çalışıyor?

GİB’in Aralık 2025 tarihli Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz rehberine göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, fatura verme zorunluluğu bulunmayan perakende satışlarında ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorundadır ve bu satışlar ÖKC fişiyle belgelendirilir. Vergi Usul Kanunu’nun 232. maddesindeki tutar 2026 için 12.000 TL’dir; bu tutarı aşan ya da müşterinin istediği satışlarda fatura düzenlenmesi gerekir. Kısacası bir satış programı yazarkasanın yerini tutmaz; ikisinin nasıl birlikte çalışacağını baştan bilmeniz gerekir.

Satış programı ile yazarkasa ve banka POS’u arasında entegrasyon varsa tutar kasadan cihaza kendiliğinden gider; yoksa kasiyer tutarı ikinci kez yazar ve hata ihtimali artar. Kartla ödeme de artık işin merkezinde: Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre Haziran 2026’da mağaza içinde yapılan her beş kartlı işlemden dördü temassızdı.

Dürüst cevap isteyin. Örneğin CheckReyon’da yazarkasa (ÖKC) ve kart POS entegrasyonu şu anda üzerinde çalışılan işler arasındadır. Hangi programı seçerseniz seçin, bir entegrasyonun bugün mü çalıştığını yoksa planlandığını mı açıkça sorun ve cevabı teklif yazısına geçirtin.

Veri, destek ve maliyet

10. Verilerimi dışarı alabilir miyim?

Ürün listeniz, müşteri carileri ve satış geçmişiniz işletmenizin hafızasıdır. Programdan vazgeçtiğinizde ya da muhasebecinize veri vermeniz gerektiğinde bunları Excel gibi yaygın bir biçimde dışarı alabilmelisiniz. Müşteri verisi tutuyorsanız 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na göre veri sorumlusu sizsiniz; Kanunun 12. maddesi, verilere hukuka aykırı erişimi önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmasını zorunlu tutar. Verilerin nerede saklandığını, kimlerin erişebildiğini ve yedekleme düzenini yazılı olarak sorun.

11. Destek nasıl ve ne zaman veriliyor?

Sorun genellikle en yoğun saatte, çoğu zaman da hafta sonu çıkar. Destek hattının hangi gün ve saatlerde açık olduğunu, telefonla mı, mesajla mı, uzaktan bağlantıyla mı yardım edildiğini sorun. Kurulumda ve ilk ürün girişinde destek verilip verilmediği de önemlidir; boş bir programla dükkân açmak günler sürebilir. Hazır ürün listesi ya da toplu aktarım imkânı bu süreyi kısaltır.

12. Toplam maliyet kalemleri neler?

Aylık ya da yıllık lisans ücreti, maliyetin yalnızca bir parçasıdır. Teklifleri karşılaştırırken şu kalemleri ayrı ayrı sorun:

• Kasa ya da kullanıcı başına ek ücret alınıp alınmadığı
• Kurulum, eğitim ve veri aktarımı ücreti
• Barkod okuyucu, fiş yazıcı, etiket yazıcı, terazi ve müşteri ekranı gibi donanımlar
• e-Fatura ve e-Arşiv için entegratör ücreti ve kontör maliyeti
• Yazarkasa ve banka POS’uyla ilgili cihaz, servis ve komisyon giderleri
• Sözleşme süresi, fiyat artışı koşulu ve erken ayrılma şartları

Deneme sürecinde yapılacaklar

Soruları sormak kadar cevapları sınamak da önemlidir. Deneme sürümünde ya da demoda şu adımları sırayla uygulayın:

1. İhtiyaç listenizi hazırlayın ve her programa aynı soruları sorun.
2. Kendi ürünlerinizden bir sepetle, yoğun saati taklit eden bir deneme satışı yapın.
3. Tartılı ürün, iade ve satış iptali senaryolarını mutlaka deneyin.
4. Bağlantıyı kesip programın hangi adımlarda çalışmaya devam ettiğini görün.
5. Bir veresiye müşterisi açıp limit, ekstre ve ödeme kaydını deneyin.
6. Raporları ve Excel’e aktarımı kendi gözünüzle kontrol edin.
7. Cevapları ve fiyat kalemlerini yazılı isteyin; mevzuat konularını mali müşavirinizle teyit edin.

Kaynaklar

Aşağıdaki bağlantılar yazıdaki rakam ve iddiaların dayandığı kaynaklardır; yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir; karar vermeden önce güncel hâlini kaynağından ya da mali müşavirinizden kontrol edin.

1. GİB, Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) Kullanımına İlişkin Rehber (Aralık 2025, Yayın No: 577)
2. GİB, 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (güncel metin)
3. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
4. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi)
5. BKM, Haziran 2026 Basın Bülteni