- Z raporu yazarkasanın yasal gün sonu kaydıdır; mali bilgileri GİB’e elektronik ortamda bildirilir.
- Z raporunu her akşam satış programınızın gün sonu raporuyla karşılaştırın.
- Yalnız ciroya değil brüt kâra bakın ve geçen haftanın aynı günüyle kıyaslayın.
- İade, iptal ve indirimleri “kim, ne zaman” sorusuyla inceleyin.
- Kritik stok ve veresiye raporları ertesi günün sipariş ve tahsilat listesini verir.
Gün bittiğinde kasayı kapatıp eve gitmek kolaydır; ama günün hikâyesi raporlardadır. Hangi ürün sattı, para nereden geldi, kasada neden fark var, yarın hangi ürün bitecek? Bu yazıda her akşam kısa bir sürede bakabileceğiniz yedi raporu, neye dikkat edeceğinizle birlikte sıralıyoruz. Z raporuyla ilgili bilgiler Ekim 2026 itibarıyla GİB kaynaklarına dayanır.
1. Z raporu: yasal gün sonu kaydı
Z raporu, yazarkasanın, yani ödeme kaydedici cihazın (ÖKC) gün sonunda verdiği günlük kapanış raporudur. O gün cihazdan düzenlenen satış fişlerinin toplamlarını gösterir ve bu toplamlar cihazın mali hafızasına kaydedilir. GİB’in Yeni Nesil ÖKC rehberine göre mali hafızalar silinemez ve değiştirilemez. Yeni nesil cihazlardan alınan Z raporlarına ait mali bilgiler, ÖKC TSM Merkezleri denilen güvenli servis sağlayıcılar üzerinden GİB’e elektronik ortamda bildirilir; cihazın bu merkezlerle sürekli çevrim içi bağlantısını sağlamak ise mükellefin sorumluluğundadır.
Rehbere göre Z raporu bir günün, yani saat 00.00 ile 24.00 arasındaki satışların raporudur. Gece yarısından sonra da açık kalan işletmeler günlük Z raporunu faaliyetlerinin bittiği saatte alır; bu durumda rapordaki hasılat bir önceki günün hasılatı sayılır.
Hatalı bir fiş düzenlendiğinde mali hafızaya müdahale edilemediği için rehber, hatalı fişin aslının iptal edilip kayıt rulosundaki örneğine iliştirilerek saklanmasını ve doğru tutarla yeni fiş verilmesini tarif eder. Vergi Usul Kanunu’nun 253. maddesi de defter tutmak zorunda olanların defter ve belgelerini, ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklamasını öngörür. Z raporlarınızı ve ilgili belgeleri nasıl arşivleyeceğinizi mali müşavirinizle netleştirin.
Akşam kontrolünde yapılacak iş basittir: Yazarkasanın Z raporundaki toplamı, satış programınızın aynı güne ait gün sonu raporuyla karşılaştırın. Fark varsa nedeni çoğunlukla programa girilip yazarkasadan fişi kesilmeyen ya da tersine, yalnız yazarkasadan geçen bir satıştır.
2. Ciro ve brüt kâr
Ciro, o gün yapılan satışların toplamıdır; brüt kâr ise satış tutarından ürünlerin alış maliyeti düşüldükten sonra kalan kısımdır. Yalnız ciroya bakmak yanıltıcıdır: kampanyalı ya da düşük kâr marjlı ürünlerin çok sattığı bir gün ciro yüksek, kâr düşük olabilir. Bugünü geçen haftanın aynı günüyle karşılaştırın; pazartesiyi cumartesiyle kıyaslamak doğru sonuç vermez.
Kâr raporunun doğru çıkması için ürün kartlarındaki alış fiyatlarının güncel olması gerekir. Mal kabulde yeni alış fiyatını girmezseniz program eski maliyetle hesaplar ve kâr olduğundan farklı görünür.
3. En çok satanlar ve hiç satmayanlar
En çok satan ürünler listesi, hangi ürünün asla bitmemesi gerektiğini söyler. Bu listeyi adet ve tutar olarak ayrı ayrı inceleyin: ekmek adette, deterjan ya da sigara tutarda öne çıkabilir. Listenin öbür ucu da en az onun kadar önemlidir. Uzun süredir hiç satmayan ürünler rafta yer ve sermaye bağlar; son kullanma tarihi olanlar ise yakında fireye dönüşebilir.
Hiç satmayan ürünler için genellikle üç seçenek vardır: rafta daha görünür bir yere almak, kısa süreli bir kampanyayla eritmek ya da bir daha sipariş etmemek. Kararı verirken ürünün son kullanma tarihine ve tedarikçinin iade kabul edip etmediğine bakın.
4. Ödeme türleri dağılımı
Gün sonu raporunda nakit, kredi ve banka kartı, yemek kartı ve veresiye satışları ayrı ayrı görünmelidir. Kasadaki nakit, raporun nakit satış toplamına açılış parası eklenip gün içi nakit ödemeler düşüldüğünde tutmalıdır. Kart toplamını ise banka POS cihazının gün sonu raporuyla karşılaştırın. Yemek kartı ve veresiye satışlarını ayrıca izleyin: ikisi de o gün kasaya nakit girmeyen satışlardır. Ciro yüksek ama kasa zayıfsa nedeni çoğu zaman bu iki kalemdedir.
Kart artık ödemenin merkezinde. Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) Haziran 2026 bültenine göre kartlı ödeme tutarı bir yıl öncesine göre yüzde 50 artarak 2.867,7 milyar TL’ye ulaştı; mağaza içinde yapılan her beş kartlı işlemden dördü temassızdı. Bu da kart mutabakatını her akşamın işi haline getiriyor.
5. İadeler, iptaller ve indirimler
İade, satış iptali ve elle yapılan indirimler, kasa açığının ve kaçağın en kolay saklanabildiği yerlerdir. Bu raporda üç şeye bakın: kaç işlem yapıldı, toplam tutar ne oldu ve bu işlemleri kim yaptı. Belirli bir kasiyerde ya da belirli bir saatte yoğunlaşan iptaller dikkat ister. Amaç birini suçlamak değil, süreçteki zayıf noktayı görmektir; sorun çoğu zaman yanlış okutulan bir barkoddan ya da eğitim eksikliğinden çıkar.
6. Stok uyarıları
Kritik stok raporu, belirlediğiniz alt seviyenin altına düşen ürünleri listeler. Akşam bu listeye bakmak, ertesi sabahki siparişinizi hazırlamanın en kısa yoludur. Eksi stoğa düşen ürünler de bu raporun parçasıdır: programda stok eksiye düşmüşse ya mal kabulü girilmemiştir ya da kasada yanlış ürün okutulmuştur. İkisini de aynı gün düzeltmek kolay, haftalar sonra düzeltmek zordur.
Kritik seviyeleri ürünün satış hızına göre belirleyin. Günde birkaç kez satan bir ürünle haftada bir satan ürün aynı alt seviyeyi paylaşmamalıdır; tedarikçinin teslim süresini de hesaba katın.
7. Veresiye bakiyesi
Gün içinde verilen veresiye toplamı, tahsil edilen tutar ve toplam açık bakiye her akşam bakılacak üç rakamdır. Limitini aşan müşteriler ve uzun süredir ödeme yapmayanlar, ertesi günün tahsilat listesini oluşturur. Toplam veresiye bakiyesi sürekli artıyorsa, nakit akışınız farkında olmadan müşterilerinizi finanse ediyor demektir.
CheckReyon’da her kasa için X ve Z raporu, sahibine giden gün sonu özeti ve sekiz sekmeli rapor ekranı bulunur; raporlar Excel’e aktarılabilir. Bunlar işletme içi raporlardır ve yazarkasanın mali Z raporunun yerini tutmaz; yazarkasa (ÖKC) entegrasyonu üzerinde çalışılıyor.
Günlük bakışı haftalık ve aylık bakışla tamamlayın
Günlük raporlar sorunu erken yakalar; eğilimi ise haftalık ve aylık bakış gösterir. Haftada bir, en çok satanlar ile hiç satmayanlar listesini birlikte gözden geçirin. Ayda bir ise brüt kâr oranını, fire toplamını ve veresiye bakiyesinin seyrini bir önceki ayla karşılaştırın. Raporları Excel’e aktarıp saklarsanız aylar sonra karşılaştırma yapmak kolaylaşır.
Akşam kontrol listesi
Yedi raporu her akşam aynı sırayla açmak, alışkanlığı kalıcı hale getirir:
- Yazarkasadan Z raporunu alın ve program gün sonu raporuyla karşılaştırın.
- Kasadaki nakdi sayın, nakit satış toplamıyla eşleştirin.
- Kart toplamını banka POS gün sonu raporuyla karşılaştırın.
- Ciroyu ve brüt kârı geçen haftanın aynı günüyle kıyaslayın.
- İade, iptal ve indirim listesine göz atın; olağan dışı yoğunluğu not edin.
- Kritik stok listesinden yarının siparişini çıkarın.
- Veresiye bakiyesini ve tahsilat listesini kontrol edin.
- Fark çıkan her kalemi tarihiyle bir yere yazın; tekrar eden farklar asıl sorunu gösterir.
Kaynaklar
Aşağıdaki bağlantılar yazıdaki rakam ve iddiaların dayandığı kaynaklardır; yazı 29 Ekim 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Mevzuat ve uygulamalar değişebilir; karar vermeden önce güncel hâlini kaynağından ya da mali müşavirinizden kontrol edin.
